Jeomorfosit etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Jeomorfosit etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

30 Mayıs 2012 Çarşamba

Jeolojik Miras Envanteri Toplantısı - Sivas

Jeolojik Miras Envanteri Toplantısı 
5-8.Haziran.2012 
Cumhuriyet Üniversitesi - Sivas

Sivas Örneğinde Tarihi, Jeolojik, Doğal, Kültürel Miras, 
(Jeosit, Jeomorfosit, Jeopark, Jeotop, Jeoçeşitlilik) 
Yerel Ortak Bilinç ile Jeoturizm Kalkınma Potansiyeline Yönelik   
Yeni Kırsal Kalkınma Planlaması Yaklaşımları
Aziz Cumhur KOCALAR [i]

Tüm Anadolu'nun barındırdığı kültürel miras ve daha uzun sürelerde oluşagelmiş tarihi jeolojik miras (özellikle fay hattı ve kırıkları geçen bazı yörelerimizin mevcut ilginç doğal potansiyeli) jeoturizm faaliyet unsurlarıyla birlikte düşünüldüğünde; yerel kalkınmada çok önemli bir gelir sağlayabilecek potansiyel karakteristik özelliklere sahiptir. Bu tür farklı riskleri de(heyelan, su basması vb.) barındıran bölgelerdeki düzensiz yerleşimlerin artık bu açıdan, kontrol altına alınabilmesi de zaten, son günlerde depremlerle birlikte ülke gündemine gelmiş ve yasal düzenlemelerde gerçekleşmiş gözükmektedir. [1]

Ancak bu potansiyel, uygun ve planlı yatırımlarla korunup-kullanılabilecek şekilde hayata geçirilince, gerek yerel halkın gerekse yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağı olabilecek mekânların kolaylıkla yaratılabileceği görülecektir. Zaman zaman ziyaret akınına dahi uğrayabilecek bu tür cazibe merkezlerinin birçok açıdan değerlendirilerek, sağlıklı bir şekilde planlanması da gerekmektedir. Bu alanların bu yönde çalışan Şehir ve Bölge Planlama disipliniyle birlikte, farklı disiplinlerden uzmanlarca öncelikle sınırlarının belirlenip, ilgili kurullarca tescil edilip, sit (Doğal, Arkeolojik, Kırsal, Kentsel, Karmaşık Sit, “Jeosit”, "Jeomorfosit") ve diğer tanımlara  ("Jeopark", "Jeotop", "Jeoçeşitlilik") uygun olarak mekansal tescillerin yapılarak kamuoyuna ilan edilmesi ve jeoturizme katkı sağlanması için halkın bilinçlendirilmesi beklenir. Bu konularla ilgili doğa ve kültür eğitimlerine de ayrıca okullarda ağırlık verilmesi önemli başka bir sorun alanını şeklinde halen karşımızda durmaktadır. Yerleşim yerine özgü imar sorunlarında ise, mülkiyet ve imar haklarının aktarılmasına yönelik imar uygulama aracı kullanmak mümkündür. [2]

Daha sonra farklı kullanımlar açısından, bilimsel yaklaşımlara da uygun sınırlar içinde bu alanların planlanarak, çeşitli donatılarla zenginleştirilmiş dinlenme ve eğlenme olanaklarına sahip olacak şekilde hazırlanması sayesinde, disiplinler arası paralel çalışmalarla geliştirilebilecek ortak bir koruma bilinci oluşturulması da mümkün olacaktır. Bu yaklaşım sayesinde, ayrıca okullarda ders programlarında özel eğitsel gezi çalışması olarak gerçekleştirilebilecek doğa eğitimleri de planlanabilir. Böylece yaratılacak yeni farkındalık yaklaşımları ışığında, doğal ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara da aktarılması mümkün olacaktır.

Turizmin geliştirilmesi de zaten, ancak bu ortaya çıkarılacak ilgi odakları sayesinde, ama güncel gereksinimleri de karşılamaya yönelik ulaşım, tesis ve hizmet yatırımlarıyla birlikte gerçekleşmektedir. Tabi bu planlı gerçekleştirilmesi beklenen yatırımların, çevreye uyumlu bir şekilde veya mevcutların ise kolaylıkla bu hale getirilebilecek tarzda, öncelikle bilimsel yaklaşımlara paralellik sağlaması son derece önemli olup, birçok farklı türde mekânsal ilgi odağı yaratılması da ancak bu ilişkiselliklerin fark edilmesi ve üzerine çalışılması ile söz konusu olabilecektir. Örnek: Somuncu Baba, Darende, Malatya. [3]

İşte böylesi bir bütünlük içerisinde yaratılacak, söz konusu eğlendinlen (rekreasyon) alanlarının, planlı bir tarzda düzenlenip geliştirilebilecek ilgi odakları sayesinde, kullanımları da artan nüfus ile birlikte, her geçen gün daha da kabul gören bir nitelikte önemsenir olabilecektir. Ancak bu sayede, sürdürülebilirlik ilkesinin de gerçekleştirilebilmiş olacağı açıktır. Aksi halde, baştan geleceği belli olan ihalelerle başlayan ve uzun süreli sözleşmelerle bir nevi işgallere kadar varan, hatta yerel halkı dahi bıktıran, bu anlamsız uzunlukta ve nitelikte denetimsiz işleyen süreçlerin sonu, ülkemize sürekli zarar getirmekte ve dünya çapında büyük bir saygınlık kaybının oluşmasına yol açmaktadır.

En güzel ve en değerli olan hatta insanlığın ortak mirası şeklinde kabul görüp korunması beklenilen bu alanların, yetkin olmayanlarca yönetilip, geçici ama neredeyse kalıcı kötü kullanımlarla, mülkiyetlerinin bile ele geçirilmiş sayılabileceği, eski mevzuatın acilen yeniden düzenlenmesi gerekmektedir. Artık bu yolda deneyimsiz ve bariz kötü bir işletmecilik anlayışıyla sürekli karşılaşılmasına asla göz yumulmamalıdır. Bir türlü başarılamadığı düşünülen ve bu şekilde hiç işleyemeyecek olan turizmle, bir yerlere varılamayacağının da zaten yeterince anlaşılmış olması beklenir. Bu konularda toplumsal bir bilinçte uyandırılamadığı takdirde, uygar ülkeler düzeyine de erişilemeyeceği açıktır.

Ancak bu alanların varlığı öncelikle, ulaşımsal geçiş güzergâhları ile uyumlu tasarımların gerçekleştirilmesini gerektirir. Bu sayede yeterince, sorgusuz ve hızlı ilerleyen yol yapımındaki tahribatlar önlenerek, söz konusu çevreler koruma altına alınmaya başlanabilecektir. Alanların resmi kurumlarca keşfi ve tescili, genellikle çok geç gerçekleşebildiği için, ayrıca kurumlar arası eşgüdümsüzlüğünde bizzat tahribatları yaratıp, hatta arttırabildiği unutulmazsa, söz konusu geriye dönüşü olanaksız kayıpların önlenme potansiyeli de gözler önüne serilebilecektir.

Bu çalışmaların yanı sıra, manzara noktaları ve görsel dinlenme duraklarının yaratılması ve yukarıda söylenenlerin gerçekleştirebilmesinin en öncelikli yolu; çevreyi koruma hakkında farkındalık yaratmaya, bu projelerle birlikte okullarda ve yerel çevrede paralel olarak başlanılabilmesidir. Zamanla çevresel düzenlemeleriyle daha da geliştirilebilecek olan bu süreçlerde, disiplinlerarası katkılara açık bir bilinci oluşturacak tarzda, halkın da katılımını destekleyen bilimsel yaklaşımların kullanılması gerektiği hiç unutulmamalıdır.

Jeolojik mirasın korunması (Jeosit, Jeomorfosit, Jeopark, Jeotop, Jeoçeşitlilik) ve Jeoturizmin geliştirilmesiyle tüm bu kırsal kalkınma potansiyellerine karşın, eşgüdümsel gecikmelerden kaynaklanan olası tahribatları önleme yaklaşımlarının hayata geçirilmesi de, ancak bu ortak bilincin geliştirilmesiyle mümkün hale gelecektir. Özellikle Doğa Tarihi Müzelerinin sayısının arttırılması da bu anlamda önemli bir girişim olacaktır. Ayrıca (Kula Jeoparkı örneğindeki gibi), ziyaretçi merkezlerinde farklı yaş guruplarındaki öğrenci ziyaretçiler için tematik olarak düzenlenmiş rehberli tur ve doğa eğitimi hizmeti sunulması da mümkündür. Kısacası bu çalışmada disiplinler üstü bir nitelik taşıyan, söz konusu ortak koruma bilincini geliştirmenin yollarını, birlikte irdeleme ve üzerine yöntem arayışlarıyla birlikte, kırsal kalkınma hamlelerinin gerçekleştirilmesinde bu ortak yaklaşımların, gecikmiş olan güncel varlığı yeniden sorgulanmaktadır.

Anahtar:
Şehir ve Bölge Planlama, Kentsel Koruma ve Yenileme, Kentsel Planlama, Kırsal Planlama, Doğal ve Kültürel Miras, Jeosit, Jeopark, Jeoturizm, Turizm, Çevre Düzeni Planı, Sit alanları, Mülkiyet ve İmar Haklarının Aktarımı, Yeni planlama yaklaşımları, Kalkınma planları, Enerji .


[1] Kocalar, A.C. (2011). “Afetlere Karşı Önlemlerle, Kentsel Koruma, Yenileme ve Dönüşümlerde İmar Planı Uygulamalarıyla Sınırlandırılan Mülkiyet ve İmar Hakları Aktarım Modeli (MİHAM) Önerisi”, Kentsel ve Bölgesel Araştırmalar 2. Sempozyumu, “Planlamanın Dünü, Bugünü, Yarını: Planlamada Yeni Söylem Arayışları”, Kentsel ve Bölgesel Araştırmalar Merkezi (KBAM) ODTÜ Ankara. 8-9 Aralık 2011. s. 105-116.
[2] Kocalar, A.C., (2010), “Evaluation of Environment and Living Rights of Ecological Systems while Transferring of Property and Development Rights”, 1. GreenAge Symposium, Mimar Sinan Fine Arts University, Faculty of Architecture, 6-8 December 2010, İstanbul, Türkiye.



[i]

Assist. Prof. Dr., Cumhuriyet Üniversitesi, M.Fak. Şehircilik Dr. / Y.Müh. / İşletmeci
(Ph.D. / M.Sc. / B.Sc. / B.A.) Yenişehir mah. 58140 Merkez, Sivas. ackocalar@cumhuriyet.edu.tr ,

Haberler: MÜLKİYET ve İMAR HAKLARININ AKTARIMI, 2010 ETKİNLİKLERİ

Geçmiş Gözlem ve Okumalar (Blog Listesi)

SOSYAL SORUMLULUK SİTELERİMDEKİ TEMEL İÇERİK:

. Academic IDs (Profiller- List of Publications/Papers&Proceedings)
. İmar haklarının aktarımı (devri) metodolojim
. Taşınmaz haklarına giriş
. Kültür ve Tabiat Varlıkları Hukukuna giriş
. Şehircilik tezlerine genel bakış
. İstanbul mekanından izlenimler
. Yenilenebilir Enerji (Yinelenmeye ironik yaklaşım!)

Tarihi Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma

İSTANBUL TARİHİ KÜLTÜREL VE DOĞAL VARLIKLAR, SOSYOLOJİ BOĞAZİÇİ SİTLER Cumhur KOCAL AR

TEZ ŞEHİR ve BÖLGE PLANLAMA KORUMA YENİLEME MSGSÜ YTÜ İTÜ FBE İST DR.Y.MÜH.CUMHUR KOCALAR

YENİLENEBİLİR ALTERNATİF GÜNEŞ, RÜZGAR, BİYOKÜTLE ENERJİ Renewable Energy Cumhur Kocalar TR